اوریون یک بیماری ویروسی مسری است که توسط ویروس پارامیکسو ایجاد می‌شود. این ویروس معمولاً غدد بزاقی به‌ویژه غدد پاروتید (بناگوشی) را درگیر کرده و باعث تورم دردناک آن‌ها می‌شود. پیش از واکسیناسیون عمومی، اوریون یکی از بیماری‌های شایع دوران کودکی بود؛ اما امروزه به‌واسطه پوشش واکسیناسیون، میزان بروز آن کاهش یافته است.

علائم و نشانه‌های اوریون

دوره کمون

• ۱۲ تا ۲۵ روز (میانگین ۱۶–۱۸ روز)

علائم شایع

• تورم غدد بزاقی در یک یا هر دو طرف صورت

• تب خفیف تا متوسط

• سردرد و دردهای عضلانی

• خستگی و ضعف

• کاهش اشتها

• درد هنگام جویدن یا بلع

💡 حدود یک سوم مبتلایان ممکن است بدون علامت یا با علائم خفیف باشند.

راه‌های انتقال اوریون

• قطرات تنفسی (سرفه، عطسه، صحبت)

• تماس مستقیم با بزاق فرد آلوده

• استفاده مشترک از ظروف و وسایل شخصی

• تماس با سطوح آلوده

فرد مبتلا از ۶ روز قبل از علائم تا ۹ روز پس از آن می‌تواند ناقل باشد.

عوارض احتمالی اوریون

• اورکیت (التهاب بیضه‌ها) در مردان بالغ (۱۵–۴۰٪)

• مننژیت ویروسی

• انسفالیت

• پانکراتیت

• اوفوریت (التهاب تخمدان)

• ماستیت

• کاهش شنوایی دائم (نادر)

درمان و مدیریت اوریون

• استراحت کافی

• مصرف مایعات فراوان

• اجتناب از آبمیوه‌های ترش

• مصرف مسکن‌ها مانند استامینوفن یا ایبوپروفن

• کمپرس گرم یا سرد روی غدد متورم

• تغذیه نرم (سوپ، پوره، ماست)

جدول: اوریون و گروه های سنی

واکسیناسیون علیه اوریون

• واکسن ترکیبی MMR یا MMRV

• دوز اول: ۱۲–۱۵ ماهگی

• دوز دوم: ۴–۶ سالگی

• اثربخشی: حدود ۸۸٪

راهکارهای پیشگیری

• شست‌وشوی مکرر دست‌ها

• پرهیز از تماس با افراد آلوده

• ضدعفونی سطوح و وسایل مشترک

• استفاده از ماسک در محیط‌های پرخطر

• قرنطینه مبتلایان تا پایان دوره سرایت

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

• تب بالای ۳۹ درجه

• سفتی گردن

• درد شدید شکم

• تورم بیضه‌ها

• کاهش سطح هوشیاری

شیوع اوریون در ایران

مطالعات علمی نشان داده‌اند که:

• حدود ۷۷٫۲٪ از کودکان و نوجوانان ایرانی دارای آنتی‌بادی محافظ (IgG) علیه اوریون هستند؛ یعنی ۲۲٫۸٪ فاقد ایمنی کافی هستند.

• پیش از واکسیناسیون همگانی، در برخی مناطق مانند شهرکرد، حدود ۱۹٫۸٪ از کودکان ۳ تا ۱۸ سال ایمنی نداشتند.

• در بررسی ۱۲۳ کودک مبتلا، بیشتر بیماران در گروه سنی ۵ تا ۹ سال و عمدتاً پسران بودند.

• ویروس اوریون یکی از علل شایع مننژیت ویروسی در ایران است (حدود ۳۸٪ از نمونه‌های مثبت).

• در سال‌های اخیر، موارد اوریون در ایران به دلیل واکسیناسیون بسیار کاهش یافته و تنها ۲۰۰ تا ۳۰۰ مورد پراکنده در سال گزارش می‌شود.

نتیجه‌گیری

اوریون به‌واسطه واکسیناسیون همگانی در ایران تا حد زیادی کنترل شده است، اما هنوز در جمعیت‌هایی با ایمنی ناکافی یا پوشش واکسیناسیون ناقص امکان بروز دارد. استمرار واکسیناسیون، آموزش عمومی و پایش ایمنی جمعی کلید پیشگیری از اپیدمی‌های کوچک این بیماری است.

❓ پرسش‌های پرتکرار درباره اوریون

۱. آیا اوریون درمان دارویی دارد؟

خیر. درمان اوریون اختصاصی نیست و بیشتر شامل مراقبت حمایتی (استراحت، مایعات، مسکن) است.

۲. آیا با واکسن MMR باز هم امکان ابتلا به اوریون وجود دارد؟

بله، اثربخشی واکسن حدود ۸۸٪ است و برخی افراد ممکن است ایمنی کامل پیدا نکنند.

۳. آیا اوریون در بزرگسالان خطرناک‌تر است؟

بله. بزرگسالان بیشتر در معرض عوارضی مانند اورکیت و پانکراتیت هستند.

۴. چگونه از اوریون پیشگیری کنیم؟

با تکمیل واکسیناسیون MMR، رعایت بهداشت فردی، پرهیز از تماس با بیماران و قرنطینه مبتلایان.

Lewnard, J. A., Grad, Y. H. (2018). Vaccine waning and mumps re-emergence in the United States. Science Translational Medicine, 10(433), eaao5945

Hviid, A., Rubin, S., & Mühlemann, K. (2008). Mumps. The Lancet, 371(9616), 932–944

Nokhodian, Z., Ataei, B., Gouya, M. M., Ghafari Hosseini, S., Yaran, M., Mansourian, M., Motlagh, M. E., Heshmat, R., Zahraei, S. M., & Kelishadi, R. (2022). A nationwide study on the seroprevalence of measles, mumps, and rubella in Iranian children and adolescents. Iranian Journal of Public Health, 51(2), 409-415

Ahmad Shamsizadeh, R. Nikfar, M. Makvandi, M. Hakimzadeh, Mohsen Alisamir, & Tahereh Ziaei. (2012). Seroprevalence of measles, mumps and rubella antibodies in 18-months and 6.5-years old children: Six months after measles-mumps-rubella (MMR) vaccination. Jundishapur Journal of Microbiology, 5(4), 578-581

برای خرید محصولات سالوویتو به لینک «فروشگاه» مراجعه کنید.

همچنین در سایت سالوویتو می خوانید:

آبله مرغان و شیوع آن در ایران | علائم، پیشگیری و واکسیناسیون

آنفلوانزا: گونه‌ها، پیشگیری، واکسن و درمان

شپش؛ راه‌های ابتلا، علائم و درمان ایمن برای کودکان و مادران