بسیاری از افراد مبتلا به اگزما متوجه شده‌اند که در دوره‌های پراسترس زندگی، خارش و التهاب پوستشان شدیدتر می‌شود. این موضوع اتفاقی نیست. تحقیقات جدید نشان می‌دهد بین استرس روانی و شعله‌ور شدن اگزما ارتباطی مستقیم وجود دارد. استرس می‌تواند عملکرد سد دفاعی پوست را مختل کند، التهاب را افزایش دهد و چرخه خارش و خراش را تشدید کند.

در این مقاله بررسی می‌کنیم که چرا استرس اگزما را بدتر می‌کند و چگونه می‌توان این چرخه را کنترل کرد.

اگزما چیست؟

اگزما یا درماتیت آتوپیک یک بیماری التهابی مزمن پوست است که با علائمی مانند:

• خشکی پوست
• خارش شدید
• قرمزی و التهاب
• ترک خوردگی پوست
• افزایش خطر عفونت‌های پوستی

شناخته می‌شود.

این بیماری تنها یک مشکل پوستی نیست و عوامل ایمنی، عصبی و روانی نیز در آن نقش دارند.

ارتباط استرس و اگزما چگونه است؟

هنگامی که فرد دچار استرس می‌شود، بدن وارد حالت هشدار می‌گردد و هورمون‌هایی مانند کورتیزول و آدرنالین ترشح می‌شوند. اگر این وضعیت طولانی شود، تغییرات ایجادشده می‌توانند روی پوست اثر منفی بگذارند.

مطالعات نشان داده‌اند افراد مبتلا به اگزما در دوره‌های اضطراب، فشار کاری، مشکلات خانوادگی یا کمبود خواب، بیشتر دچار تشدید علائم می‌شوند.

استرس چگونه سد دفاعی پوست را ضعیف می‌کند؟

پوست دارای یک سد محافظ طبیعی است که مانع ورود میکروب‌ها، آلرژن‌ها و مواد محرک می‌شود.

استرس مزمن باعث می‌شود:

• تولید چربی‌های محافظ پوست کاهش یابد.
• حفظ رطوبت پوست مختل شود.
• ترمیم آسیب‌های پوستی کندتر انجام شود.

در نتیجه پوست خشک‌تر، حساس‌تر و مستعد التهاب می‌شود.

نقش سیستم ایمنی در تشدید اگزما

استرس تنها روی پوست اثر نمی‌گذارد؛ بلکه سیستم ایمنی را نیز تغییر می‌دهد.

در شرایط استرس:

• تولید سیتوکین‌های التهابی افزایش می‌یابد.
• فعالیت سلول‌های ایمنی مرتبط با آلرژی بیشتر می‌شود.
• التهاب پوستی شدت پیدا می‌کند.

به همین دلیل بسیاری از بیماران پس از یک دوره استرس شدید، افزایش قرمزی و خارش پوست را تجربه می‌کنند.

چرا استرس خارش اگزما را بیشتر می‌کند؟

اعصاب پوست در زمان استرس مواد شیمیایی خاصی آزاد می‌کنند که پیام خارش را تقویت می‌کنند.

این اتفاق چرخه‌ای ایجاد می‌کند:

استرس ← خارش بیشتر ← خاراندن پوست ← آسیب پوستی ← التهاب بیشتر ← استرس بیشتر

این چرخه یکی از مهم‌ترین دلایل مزمن شدن اگزما است.

نقش میکروبیوم پوست

تحقیقات جدید نشان می‌دهد استرس می‌تواند تعادل میکروب‌های مفید پوست را بر هم بزند.

در بسیاری از بیماران مبتلا به اگزما، افزایش رشد باکتری Staphylococcus aureus مشاهده می‌شود. این تغییر می‌تواند التهاب پوست را تشدید کرده و احتمال عفونت را افزایش دهد.

آیا اگزما خودش باعث استرس می‌شود؟

بله.

خارش شبانه، اختلال خواب، ظاهر ضایعات پوستی و نگرانی‌های اجتماعی می‌توانند باعث:

• اضطراب
• افسردگی
• کاهش اعتماد به نفس
• افت کیفیت زندگی

شوند.

به همین دلیل رابطه استرس و اگزما یک ارتباط دوطرفه است.

چگونه چرخه استرس و اگزما را متوقف کنیم؟

برای کنترل بهتر اگزما، علاوه بر درمان‌های پوستی، مدیریت استرس نیز اهمیت دارد.

راهکارهای مؤثر عبارت‌اند از:

• خواب کافی و منظم
• فعالیت بدنی منظم
• مدیتیشن و ذهن‌آگاهی
• تمرینات تنفس عمیق
• درمان شناختی رفتاری (CBT)
• مشاوره روان‌شناسی در صورت نیاز
• استفاده منظم از مرطوب‌کننده‌ها و داروهای تجویزشده

برای خرید کرم های مرطوب کننده سالوویتو به لینک «فروشگاه» مراجعه کنید.

جمع‌بندی

استرس یکی از مهم‌ترین عوامل تشدیدکننده اگزما است. افزایش هورمون‌های استرس، اختلال در سد دفاعی پوست، فعال شدن مسیرهای التهابی و تشدید خارش باعث می‌شوند علائم بیماری شدیدتر شوند. از سوی دیگر، خود اگزما نیز می‌تواند استرس و اضطراب ایجاد کند و یک چرخه معیوب به وجود آورد.

به همین دلیل درمان موفق اگزما تنها به مصرف دارو محدود نمی‌شود؛ بلکه مدیریت استرس و حفظ سلامت روان نیز بخش مهمی از کنترل بیماری محسوب می‌شود.

References

Langan, S. M., Irvine, A. D., & Weidinger, S. (2020). Atopic dermatitis. The Lancet, 396(10247), 345–360. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)31286-1

LAM K and K Agrawal. (2025). Lifestyle Factors in the Clinical Manifestation and Management of Atopic Dermatitis. Arch Intern Med Res, 30;8(1):25–35

Kubrak A,  Agrawal S,  Dróżdż M,  Szepietowski JC,  Dybko J. The Skin-Brain-Exposome Axis in Stress-Sensitive Dermatoses: A Narrative Review. J Clin Med, 16;15(8):3036

همچنین در سایت می خوانید:

پسوریازیس: یک بیماری پوستی سیستمیک

اگزما در کودکان|علل و راهکارهای درمان